काठमाडौं । बडादसैँअन्तर्गत नवरात्रको सातौँ दिन आज दसैँघर तथा पूजा कोठामा नवदुर्गामध्येकी सातौँ देवी कालरात्रिको विधिपूर्वक पूजा–आराधना गरिँदैछ। साथै, आजै दसैँको महत्त्वपूर्ण धार्मिक परम्पराअनुसार घरघरमा फूलपाती भित्र्याइँदैछ।
वैदिक सनातन धर्मको परम्पराअनुसार प्रत्येक वर्ष आश्विन शुक्ल सप्तमीका दिन कालरात्रि देवीको विशेष पूजा गरिन्छ। कालरात्रि देवीलाई दुष्ट शक्तिको नाश गर्ने तथा भक्तजनलाई भय र सङ्कटबाट रक्षा गर्ने शक्तिशाली देवीका रूपमा मानिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार देवीको आराधना गर्दा भय, बाधा र नकारात्मक शक्तिबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास छ। विभिन्न पुराणमा कालरात्रि देवीको स्वरूप श्याम वर्णको र भयानक आकृतिको रहेको वर्णन गरिएको छ।
नवरात्रको पहिलो दिन घटस्थापना गरी दसैँघर वा पूजा कोठामा जौको जमरा राखेर नवदुर्गाको पूजा आरम्भ गरिन्छ। पहिलो दिन शैलपुत्री, दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुष्माण्डा, पाँचौँ दिन स्कन्दमाता, छैटौँ दिन कात्यायनी, सातौँ दिन कालरात्रि, आठौँ दिन महागौरी र नवौँ दिन सिद्धिदात्री देवीको पूजा–आराधना गर्ने परम्परा छ। यी नौ स्वरूपलाई नवदुर्गा भनिन्छ।
नवरात्रका अवसरमा भक्तजनले दुर्गा सप्तशती (चण्डी), श्रीमद्देवीभागवतलगायत देवी स्तोत्रको पाठ गरी शक्ति, समृद्धि, ऐश्वर्य र विद्याको कामना गर्छन्। यस अवधिमा देशभरका विभिन्न शक्तिपीठ तथा देवी मन्दिरमा पूजाआराधना र दर्शन गर्ने भक्तजनको उल्लेख्य भीड लाग्ने गर्दछ।
आज फूलपातीका दिन घरमा केरा, हलेदो, धान, अशोक, बेलपत्र, दारिम, धानको बाला, जयन्ती, उखुका लहरा तथा विभिन्न प्रकारका फूलपाती भित्र्याउने धार्मिक परम्परा छ। फूलपातीलाई नवदुर्गाको प्रतीकका रूपमा सम्मान गर्दै दसैँघरमा भित्र्याउने चलन रहेको छ। यसले दसैँको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्वलाई थप उजागर गर्दछ।
नवरात्रको नौ दिनसम्म विधिपूर्वक पूजा–आराधना गरेपछि विजयादशमीका दिनदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गरिन्छ। यसरी नेपाली समाजमा बडादसैँलाई धार्मिक आस्था, पारिवारिक एकता, आपसी सद्भाव र सांस्कृतिक परम्पराको महत्त्वपूर्ण पर्वका रूपमा मनाउने गरिन्छ।
