काठमाडौँ । नेपालमा औषधि उद्योगको विकास करिब चार दशकअघि सुरु भएको हो। यो क्षेत्रमा हालसम्म उल्लेखनीय प्रगति हुँदै आएको छ र यसले देशको स्वास्थ्य सेवा प्रणालीसँगै अर्थतन्त्रमा पनि महत्वपूर्ण योगदान दिइरहेको छ।
हाल नेपाली औषधि उद्योगले प्रत्यक्ष रूपमा १५ हजारभन्दा बढीलाई रोजगारी प्रदान गर्दै आएको छ। साथै, करिब ७० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी बैंकिङ ऋण परिचालन गरेर वित्तीय क्षेत्रलाई समेत सक्रिय बनाइरहेको छ।
नेपालको औषधि बजार वार्षिक १ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रहेको अनुमान छ। भ्याक्सिन र सर्जिकल सामग्री बाहेकको बजारमा नेपाली उद्योगहरूले करिब ५० प्रतिशत हिस्सा ओगटिरहेका छन्। उद्योगीहरूका अनुसार उचित नीति र सहकार्य भए यो हिस्सा अझै विस्तार गर्न सकिने सम्भावना छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार ‘कन्ट्रयाक्ट म्यानुफ्याक्चरिङ’ प्रणाली लागू भएमा धेरै आयातित औषधि स्वदेशमै उत्पादन गर्न सकिनेछ। यसले प्रविधि हस्तान्तरण र आत्मनिर्भरतामा ठूलो सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
त्यसैगरी, औषधि उद्योगलाई निर्यातमुखी बनाउन सरकार–सरकार (G2G) सम्झौता, कर छुट, सहुलियत ऋण, र औषधि औद्योगिक क्षेत्र (फार्मा पार्क) निर्माण आवश्यक रहेको उद्योगीहरूको सुझाव छ।
उद्योगीका अनुसार औषधि उत्पादन जटिल र खर्चिलो प्रक्रिया हो, जसमा धेरै प्रकारका कच्चा पदार्थ र निरन्तर गुणस्तर परीक्षण आवश्यक पर्छ। हाल नेपालमा प्याकेजिङ उद्योग विकास भए पनि कच्चा पदार्थ (API) उत्पादन अझै सुरु हुन सकेको छैन।
नेपाल औषधि उत्पादक संघका महासचिव सन्तोष बरालसँगको कुराकानीमा आधारित विवरणअनुसार, सरकारले उपयुक्त नीति र पूर्वाधार विकास गरेमा नेपाललाई औषधिमा आत्मनिर्भर मात्र होइन, निर्यातमुखी देश बनाउन सकिने सम्भावना बलियो रहेको छ।
