काठमाडौँ । विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन कार्यकारी समितिले ‘मनसुन पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य राष्ट्रिय कार्ययोजना, २०८३’ स्वीकृत गरेको छ। बिहीबार पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनील लम्साल को अध्यक्षतामा बसेको बैठकले उक्त निर्णय गरेको हो।
कार्ययोजनाअनुसार यस वर्ष मनसुनजन्य विपद्का कारण देशभर करिब ५१ हजार ८६८ घरधुरीका २ लाख २६ हजार ६६१ जना प्रभावित हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
कार्ययोजनाको पहिलो खण्डमा मनसुनजन्य विपद्को जोखिम विश्लेषण तथा सम्भावित प्रभाव मूल्यांकन गरिएको छ भने दोस्रो खण्डमा पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्यका लागि जिम्मेवार निकाय र तिनका प्रमुख जिम्मेवारी समेटिएका छन्।
त्यसैगरी, तेस्रो खण्डमा विषयगत क्षेत्र तथा सम्बन्धित निकायका कार्ययोजना समावेश गरिएका छन् भने चौथो खण्डमा सम्पर्क व्यक्ति, खोज तथा उद्धार र राहत सामग्रीको विवरण उल्लेख गरिएको छ।
बैठकले खोज तथा उद्धार टोली गठन तथा परिचालनसम्बन्धी मापदण्ड, २०८३ परिमार्जनसहित स्वीकृत गरेको छ। विपद् घटना हुनासाथ खोज, उद्धार र प्रारम्भिक राहतका कार्य स्वतः सञ्चालन हुने गरी संस्थागत संयन्त्रलाई सक्रिय बनाउने उद्देश्यले मापदण्ड तयार गरिएको जनाइएको छ।
यसैगरी, कृत्रिम घटना अभ्यास सञ्चालन कार्यविधि, २०८३ पनि स्वीकृत गरिएको छ। विपद् पूर्वतयारी तथा खोज–उद्धार कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन अभ्यास प्रणालीलाई स्पष्ट र एकरूप बनाउन कार्यविधि ल्याइएको हो।
बैठकले पूर्वानुमानमा आधारित पूर्वकार्य राष्ट्रिय कार्यढाँचा, २०८३ लाई पनि परिमार्जनसहित स्वीकृति दिएको छ। यसमा सम्भावित विपद् आउनुअघि नै प्रभावित समुदायको सहभागितामा पूर्वतयारीका काम गरी क्षति न्यूनीकरण गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
त्यसैगरी, विपद् प्रभावित निजी आवास प्रबलीकरण, पुनर्निर्माण तथा पुनःस्थापना अनुदान कार्यविधि, २०८१ का केही दफा संशोधन गरिएको छ। साथै जिल्ला भूकम्पीय पुनर्निर्माण तथा पुनःस्थापना आयोजना कार्यान्वयन इकाइ कार्यालयका लागि २१ जना प्राविधिक जनशक्ति व्यवस्थापन गर्ने निर्णय पनि बैठकले गरेको छ।
