काठमाडौं — नेपाल आयल निगम ले कच्चा तेल (क्रुड आयल) भन्दा नेपालमा इन्धन महँगो भएको भन्ने विश्लेषण भ्रामक रहेको स्पष्ट पारेको छ। निगमका अनुसार अन्तरराष्ट्रिय बजारमा प्रशोधित पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यकै आधारमा नेपालमा खुद्रा मूल्य निर्धारण हुँदै आएको छ।
निगमका प्रवक्ता मनोज ठाकुर ले नेपालसँग आफ्नै रिफाइनरी नभएकाले कच्चा तेल नभई सोझै प्रशोधित पेट्रोल र डिजेल आयात गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको बताए। “क्रुड आयलभन्दा प्रशोधित इन्धनको मूल्य स्वभाविक रूपमा बढी हुन्छ, त्यसैले तुलना गर्दा प्रशोधित इन्धनकै मूल्य हेर्नुपर्छ,” उनले भने।
नेपालले इन्डियन आयल कर्पोरेसन बाट पेट्रोलियम पदार्थ आयात गर्दै आएको छ। सोही कम्पनीबाट प्राप्त मूल्यसूचीका आधारमा प्रत्येक १५ दिनमा नेपालमा इन्धनको मूल्य समायोजन हुने व्यवस्था छ।
निगमका अनुसार १६ अप्रिल २०२६ मा क्रुड आयलको मूल्य प्रति ब्यारेल ९९.६ अमेरिकी डलर हुँदा पेट्रोल १३९.३ डलर र डिजेल २२८.१ डलर थियो। त्यस्तै २ अप्रिलमा क्रुड आयल ११८.३ डलर पुग्दा पेट्रोल २६२ र डिजेल ३३४.४ डलरसम्म पुगेको थियो।
सामान्य अवस्थामा क्रुड र पेट्रोलबीच करिब १० डलर तथा डिजेलबीच २० डलरको अन्तर रहने भए पनि पछिल्लो समय यो अन्तर अत्यधिक बढेको निगमले जनाएको छ। यसले प्रशोधित इन्धन आयात गर्ने मुलुकहरूमा मूल्यवृद्धिको दबाब थप बढाएको छ।
निगमका अनुसार भन्सार, कर, ढुवानी, बीमा, भण्डारण तथा सेवा शुल्कजस्ता लागतहरूले अन्तिम खुद्रा मूल्यमा प्रभाव पार्ने गर्दछन्।
निगमले वैशाख ३ गतेदेखि डिजेल/मट्टितेलमा प्रतिलिटर ३० रुपैयाँ र हवाई इन्धनमा पाँच रुपैयाँ वृद्धि गरेको थियो। हाल डिजेल/मट्टितेलको मूल्य वर्गअनुसार प्रतिलिटर २३४ रुपैयाँ ५० पैसादेखि २३७ रुपैयाँसम्म कायम गरिएको छ।
मूल्यवृद्धिपछि पनि डिजेलमा प्रतिलिटर ९९ रुपैयाँ १६ पैसा घाटा रहेको निगमले जनाएको छ। अन्तरराष्ट्रिय बजारमा मूल्य निरन्तर बढिरहेकाले १५ दिनमै करिब पाँच अर्ब ७५ करोड रुपैयाँसम्म घाटा हुने प्रवक्ता ठाकुरले बताएका छन्।
