काठमाडौँ । देशका अधिकांश भूभागमा तापक्रम तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ। विशेषगरी तराई क्षेत्रमा तातो हावा (लु) चल्ने सम्भावना उच्च रहेको जल तथा मौसम विज्ञान विभागले जनाएको छ।
विभागका अनुसार कपिलवस्तुमा अधिकतम तापक्रम ४१ डिग्री सेल्सियस र बाँकेमा ३९ डिग्री सेल्सियस पुगेको छ। मधेस प्रदेशसहित बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका तराई तथा उपत्यका र खोँच क्षेत्रहरूमा अत्यधिक गर्मी महसुस गरिएको छ।
मौसमविद्हरूका अनुसार बुधबारसम्म तराईका अधिकांश क्षेत्रमा ‘लु’ को अवस्था कायम रहने सम्भावना छ। लुम्बिनी प्रदेशको पश्चिमी क्षेत्र, नेपालगञ्ज र सुदूरपश्चिमका तराई जिल्लाहरूमा जोखिम अझ बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले समयमै सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ। प्राधिकरणका अनुसार चिसो वातावरण कायम गर्ने, पर्याप्त पानी पिउने, बालबालिका, वृद्धवृद्धा र बिरामीको विशेष हेरचाह गर्ने उपाय अपनाउन आवश्यक छ।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार ‘लु’ लाग्दा शरीरको तापक्रम असामान्य रूपमा बढ्ने, टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने, श्वासप्रश्वासमा समस्या आउने र गम्भीर अवस्थामा अचेत हुने जोखिम हुन्छ। चिकित्सकहरूले यस्तो अवस्थामा पर्याप्त पानी पिउन, घाममा लामो समय नबस्न र हल्का तथा चिसो वातावरणमा बस्न सुझाव दिएका छन्।
बालरोग विशेषज्ञका अनुसार बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिक सबैभन्दा बढी जोखिममा पर्छन्, त्यसैले विशेष सतर्कता आवश्यक छ।
कृषि क्षेत्रमा पनि ‘लु’ ले असर पार्ने विज्ञहरूको चेतावनी छ। अत्यधिक गर्मीका कारण बाली सुक्ने, फूल झर्ने र उत्पादन घट्ने जोखिम रहेको कृषि विज्ञहरूले बताएका छन्।
सरकार तथा सम्बन्धित निकायहरूले तत्काल प्रभावकारी सचेतना अभियान र तयारी नबढाए समस्या झन् गम्भीर हुन सक्ने सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।
‘लु’ बाट बच्ने उपायहरू
विज्ञहरूले जलवायु परिवर्तनका कारण यस्ता मौसमी जोखिम बढ्दै गएकाले दीर्घकालीन तयारी र जनचेतना अत्यावश्यक रहेको बताएका छन्।
